Αύξηση της προστατευόμενης γεωργίας στον κόσμο στις θερμοκηπιακές καλλιέργειες

Η πρακτική της χρήσης γεωργικών πλαστικών για την κάλυψη καλλιεργειών λαχανικών και φρούτων βρίσκεται σε άνοδο τα τελευταία χρόνια και αποτελεί ήδη παγκόσμια τάση. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους οι αγρότες σε όλο τον κόσμο κλίνουν όλο και περισσότερο προς τη χρήση αυτών των πλαστικών, ένας από αυτούς για την προστασία των καλλιεργειών τους από περιβαλλοντικές ζημιές που προκαλούνται, σε μεγάλο βαθμό, από την υπερθέρμανση του πλανήτη και την κλιματική αλλαγή.

Οι αναφορές για ζημιές που προκαλούνται από έντονες καταιγίδες, ακραίες ξηρασίες, πλημμύρες, ακόμη και πυρκαγιές φαίνεται να αυξάνονται, μια κατάσταση που ανησυχεί και κρατά τους παραγωγούς γεωργικών προϊόντων σε εγρήγορση, όχι μόνο σε μεγάλες γεωργικές περιοχές όπως η Καλιφόρνια, στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Χιλή στη Λατινική Αμερική ή η Ισπανία στην ευρωπαϊκή ήπειρο, αλλά και σε όλες τις γωνιές του κόσμου όπου υπήρξαν ακραίες διακυμάνσεις στο κλίμα που επηρέασαν αρνητικά την παραγωγή φαγητό.

Σύμφωνα με τον Borja Devís, Γεωπόνο Μηχανικό από το Πολυτεχνείο της Βαλένθια της Ισπανίας και υπεύθυνο για την περιοχή του τμήματος γεωργικών πλαστικών του Ομίλου Armando Alvarez, κυρίως στις αγορές της Χιλής, της Ουρουγουάης, της Αιγύπτου, της Ιταλίας και της δυτικής ακτής των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη αυτά τα δεδομένα που αναφέρονται ετησίως σε χωράφια σε όλο τον κόσμο με στόχο τη λήψη ισχυρών μέτρων που συμβάλλουν στην προστασία των δενδρωδών καλλιεργειών οπωροφόρα δέντρα και να διασφαλίσει τη βιώσιμη γεωργική ανάπτυξη.

Τάσεις στις καλλιέργειες υπό κάλυψη και όγκος τους στην παγκόσμια αγορά

Σύμφωνα με τον Juan Antonio García, Επικεφαλής του Τμήματος Θερμοκηπίων του Ομίλου Armando Alvarez, η προστατευόμενη καλλιέργεια λαχανικών (ντομάτες, πιπεριές, αγγούρια…) έχει αυξηθεί με αδράνεια σύμφωνα με τη ζήτησή τους τα τελευταία 20 χρόνια.

Σύμφωνα με τη Statista, η παγκόσμια κατανάλωση φρέσκων λαχανικών στον κόσμο το 2021 ήταν περίπου 413,500 εκατομμύρια κιλά (περίπου 911,611 εκατομμύρια λίβρες), αριθμός που αυξάνεται αν μετρήσουμε τα κατεψυγμένα και τα κονσερβοποιημένα προϊόντα. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 58,3 εκατομμύρια εκτάρια (περίπου 144 εκατομμύρια στρέμματα) αφιερωμένα στην καλλιέργεια λαχανικών στον κόσμο.

Γεωργική έκταση (σε εκατομμύρια εκτάρια) αφιερωμένη σε καλλιέργειες λαχανικών παγκοσμίως μεταξύ 2012 και 2020, Statista.

Μια άλλη καλλιέργεια που αναδεικνύει ο García είναι τα επιτραπέζια σταφύλια, τα οποία συνεχίζουν να μεταμορφώνονται σε νέες ποικιλίες χωρίς κουκούτσια, ακολουθώντας την τάση της ζήτησης για αυτό το φρούτο. Υπό αυτή την έννοια, οι αναδυόμενες αγορές πρωτοστατούν όσον αφορά την αύξηση της έκτασης. Ωστόσο, η καλλιέργεια βατόμουρου είναι αυτή που έχει υποστεί την ισχυρότερη εξέλιξη στη χρήση καλυμμάτων.

Σύμφωνα με μια έκθεση του USDA (Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ) του 2021, «η παγκόσμια παραγωγή βατόμουρου υπερδιπλασιάστηκε μεταξύ 2010 και 2019, από 439,000 μετρικούς τόνους σε σχεδόν 1 εκατομμύριο. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο αριθμός των χωρών με αξιοσημείωτη παραγωγή αυξήθηκε από 26 σε τουλάχιστον 30, με 27 χώρες να παρουσιάζουν ανάπτυξη. Το 2010, μόνο 4 χώρες παρήγαγαν περισσότερους από 10.000 τόνους: οι Ηνωμένες Πολιτείες (224.000 τόνοι), ο Καναδάς (84.000 τόνοι), η Χιλή (76.000 τόνοι) και η Γαλλία (11.000 τόνοι). Ο αριθμός των χωρών που παράγουν τουλάχιστον 10.000 τόνους άρχισε να αυξάνεται το 2012 και έκτοτε δεν έχει μειωθεί. Το 2019, τουλάχιστον 11 χώρες ξεπέρασαν το όριο των 10.000 τόνων. Το Περού είχε την πιο δραματική επέκταση, πηγαίνοντας από λιγότερους από 50 τόνους σε σχεδόν 125.000 για να γίνει ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και τη Χιλή. Το Περού είναι πλέον ο κορυφαίος εξαγωγέας στον κόσμο σε αξία».

Ωστόσο, η Κίνα είναι η αγορά που γέρνει την πλάστιγγα ακόμη περισσότερο προς αυτή την ιλιγγιώδη ανάπτυξη της καλλιέργειας βατόμουρου. Σύμφωνα με δημοσίευση του Fresh Plaza, «από το 2011 έως το 2021, η παγκόσμια έκταση φύτευσης βατόμουρου αυξήθηκε κατά 4,726 εκτάρια (11678.2 στρέμματα), με ρυθμό ανάπτυξης 53% και μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 4.90%. Τα τελευταία δέκα χρόνια, ο μέγιστος ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας έκτασης φυτειών βατόμουρου ήταν 10.88%, και το ελάχιστο επίπεδο ήταν 1.40%».

Από την άλλη, αν μιλάμε για επιτραπέζια σταφύλια, σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε η εταιρεία συμβούλων Mordor Intelligence, «η ζήτηση για επιτραπέζια σταφύλια αυξάνεται παγκοσμίως, ειδικά στην Ασία-Ειρηνικό, τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, η παγκόσμια παραγωγή φρέσκων σταφυλιών, συμπεριλαμβανομένων των επιτραπέζιων σταφυλιών, έφτασε τους 77.13 εκατομμύρια μετρικούς τόνους το 2019, η οποία είχε αυξηθεί από 75.4 εκατομμύρια μετρικούς τόνους το 2017. Ως εκ τούτου, αναμένεται ότι μια τέτοια αύξηση της παραγωγής θα δημιουργήσει μια ελκυστική αγορά για τους αμπελουργούς παγκοσμίως λόγω της αυξημένης ζήτησης από διάφορους καταναλωτές».

Σύμφωνα με την έκθεση «Table-Grape Cultivation in Soil-Less Systems: A Review» της Hoticulturae, «Τα επιτραπέζια σταφύλια είναι ένα από τα κύρια φρούτα του εύκρατου κλίματος παγκοσμίως, με ετήσια παραγωγή περίπου 27 τόνων. Τα τελευταία 20 χρόνια, ο τομέας αυτός παρουσίασε θετικές τάσεις όσον αφορά την παραγωγή (+70%), την κατανάλωση (+73%) και το διεθνές εμπόριο (+50%). Στην κατάταξη των χωρών παραγωγής, η Ινδία (7%), η Τουρκία (7%), το Ιράν (6,3%), η Αίγυπτος (5,6%), το Ουζμπεκιστάν (4,4%) και η Ιταλία (4,1%) βρίσκονται πολύ κάτω από την Κίνα (35,2%), αλλά πάνω από τις Ηνωμένες Πολιτείες (3,7%), τη Βραζιλία (3%) και τη Χιλή (2,6%)».

Η κάνναβη είναι η μοντέρνα καλλιέργεια με ισχυρή εμφύτευση για να εισέλθει στην επιχείρηση. Ωστόσο, ο García προβλέπει ότι αυτή η ανάπτυξη θα τείνει να επιβραδυνθεί για να αφομοιώσει αυτή την ανάπτυξη.

Βάζοντας αριθμούς στην καλλιέργεια κάνναβης, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Grand View Research, «το μέγεθος της παγκόσμιας αγοράς καλλιέργειας κάνναβης αποτιμήθηκε σε 323.9 δισεκατομμύρια δολάρια το 2021 και αναμένεται να επεκταθεί με σύνθετο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης (CAGR) 21.4% από το 2022 έως το 2030».

Όσον αφορά τον τομέα των κομμένων λουλουδιών, η ανάπτυξή του επηρεάστηκε από τον COVID 19, αλλά ο García διαβεβαιώνει ότι ανακάμπτει τους τελευταίους μήνες.

Από αυτή την άποψη, η Research and Markets υπογραμμίζει ότι «εν μέσω της κρίσης του COVID-19, η παγκόσμια αγορά κομμένων λουλουδιών, που εκτιμάται σε 30.7 δισεκατομμύρια δολάρια το 2020, προβλέπεται να φτάσει σε αναθεωρημένο μέγεθος 43.8 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2027, αυξάνοντας με CAGR 5.2% κατά την περίοδο ανάλυσης 2020-2027».

Λαμβάνοντας υπόψη τον παγκόσμιο αριθμό προστατευόμενων καλλιεργειών, η έκδοση Red Agrícola δείχνει τον ακόλουθο χάρτη:

Τρέχουσα κατάσταση των προστατευόμενων καλλιεργειών και της εδαφοκάλυψης παγκοσμίως. Πηγή: Red Agricola

Για να το θέσουμε αυτό στο πλαίσιο και να δούμε αυτήν την εξέλιξη παγκοσμίως, βρισκόμαστε επί του παρόντος σε περίπου 5,6 εκατομμύρια εκτάρια (13,9 εκατομμύρια στρέμματα) στη χρήση προστατευόμενων καλλιεργειών στη γεωργία. Το 1980, ο αριθμός αυτός ήταν 150.000 εκτάρια (371.000 στρέμματα) και μέχρι το 1995, αυτή η έκταση των προστατευόμενων καλλιεργειών είχε αυξηθεί κατά 500.000 εκτάρια (1,2 εκατομμύρια στρέμματα), σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της World Greenhouse Vegetable.

ΠΗΓΗ

Ανάλογα στην Πατρίδα μας.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία (ΕΛΣΤΑΤ 2018 και μελέτες ΙΟΒΕ) όπως και από αναζήτηση και έρευνα ανά περιοχή, η συνολική έκταση θερμοκηπιακών καλλιεργειών στην Ελλάδα ανέρχεται περίπου σε 84600 στρέμματα. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση βρίσκεται στη Δυτική Ελλάδα (55.600 στρέμματα), ενώ σημαντικές εκτάσεις υπάρχουν στην Κρήτη με 29000 στρέμματα, την Πελοπόννησο, και τα Νησιά Αιγαίου.

📊 Θερμοκηπιακές καλλιέργειες ανά περιφέρεια (ενδεικτικά στοιχεία)

📌 Σημαντικά σημεία

Τάση: Σταθερή αύξηση λόγω κλιματικής αλλαγής και ανάγκης για ελεγχόμενη παραγωγή.

Συνολικά: ~84600 στρέμματα θερμοκηπιακών καλλιεργειών σε όλη τη χώρα.

Κυρίαρχες περιοχές: Δυτική Ελλάδα και Κρήτη.

Καλλιέργειες: Ντομάτα, αγγούρι, πιπεριά, κολοκύθι, Φράουλα αλλά και καλλωπιστικά φυτά.

Η αύξηση των θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων αναμένεται με ακόμα παραπάνω ρυθμό αφού σήμερα στις περιοχές τις Πελοποννήσου, της Στεραιάς Ελλάδας και τις βόρειας Ελλάδας η τάση που υπάρχει είναι μέχρι το 2030 να περάσουμε τα 100000 στρέμματα.